Oud en nieuw in de Oostenrijkse bergen: tradities en feesten

Er zijn weinig plekken ter wereld waar je het nieuwe jaar zo spectaculair kunt inluiden als in de Oostenrijkse bergen. Stel je voor: je staat op een besneeuwde bergtop, overal om je heen knallen vuurwerkpijlen boven verlichte skigebieden, de lucht ruikt naar Glühwein en Punsch, en de klanken van de Donauwalzer galmen uit elke berghut. Oud en nieuw in Oostenrijk is een ervaring die je niet snel vergeet.

De Oostenrijkse jaarwisseling is veel meer dan alleen een feestje op 31 december. Het is een periode vol tradities, van de Silvesterlauf (hardloopwedstrijden op oudejaarsdag) tot het Neujahrsspringen (nieuwjaarsskispringen), van Perchtenläufe (maskeroptochten) tot het gezamenlijk luisteren naar het beroemde Nieuwjaarsconcert uit Wenen. In dit artikel ontdek je de mooiste tradities en de beste plekken om oud en nieuw te vieren in de Oostenrijkse Alpen.

Silvesterlauf: hardlopen in de sneeuw

Een van de meest bijzondere Oostenrijkse oudejaartradities is de Silvesterlauf — een hardloopwedstrijd die op 31 december wordt gehouden. In tientallen dorpen en steden door heel Oostenrijk trekken hardlopers hun schoenen aan om het jaar rennend af te sluiten. De meeste Silvesterläufe zijn geen topsportevenementen maar feestelijke volksloopjes waar iedereen aan kan meedoen, van doorgewinterde atleten tot families met kinderen.

De bekendste Silvesterlauf van Salzburgerland is die van Salzburg-stad, waar honderden lopers door het historische centrum rennen, langs de Dom, over de Staatsbrücke en langs de Salzach. De sfeer is uitgelaten: deelnemers rennen in verkleedkleding, toeschouwers moedigen aan met Glühwein in de hand en het hele evenement heeft een carnavaleske energie die perfect past bij de feeststemming.

In de bergdorpen zijn de Silvesterläufe vaak kleiner maar niet minder charmant. In plaatsen als Zell am See, Saalbach en Bad Gastein worden korte hardloopjes door het dorp georganiseerd, soms door de sneeuw, soms over gestrooide wegen. Het leuke is dat je niet hoeft te wedijveren — het gaat om het meedoen, het lachen en het samen het jaar afsluiten.

Na afloop van de Silvesterlauf volgt er meestal een gezamenlijk feest met Punsch, Lebkuchen en muziek. Het is een laagdrempelige manier om in contact te komen met de lokale bevolking en de Oostenrijkse nieuwjaarssfeer te proeven. Informeer bij je accommodatie of het lokale toerismebureau naar de Silvesterlauf in jouw skiplaats — de kans is groot dat er ergens in de buurt eentje wordt georganiseerd.

Vuurwerk boven de bergen

Het hoogtepunt van oud en nieuw in de Oostenrijkse bergen is zonder twijfel het vuurwerk om middernacht. In vrijwel elk skidorp wordt er vuurwerk afgestoken, en de combinatie van knallende kleuren boven besneeuwde bergtoppen is adembenemend. Het geluid echoot door de dalen en de reflecties op de sneeuw creëren een magisch schouwspel dat je nergens anders zo beleeft.

Enkele plekken die bekendstaan om hun spectaculaire nieuwjaarsvuurwerk:

• Zell am See — vuurwerk boven het meer met reflecties op het water en de Kitzsteinhorn-gletsjer als achtergrond. Een van de meest fotogenieke locaties van Oostenrijk
• Salzburg — vuurwerk boven de Festung Hohensalzburg, zichtbaar vanuit de hele stad. De combinatie van het verlichte fort en de vuurwerkshow is sprookjesachtig
• Innsbruck — vuurwerk boven de Nordkette, met het verlichte stadscentrum als voorgrond
• Saalbach-Hinterglemm — een groot dorpsfeest met live muziek en een vuurwerkshow vanuit meerdere punten rond het dal
• Obertauern — vuurwerk op 1.740 meter hoogte, midden in het skigebied, met sneeuwzekerheid gegarandeerd

In veel dorpen wordt het vuurwerk gecombineerd met een fakkeltocht van skileraren. Rijen skiërs dalen met brandende fakkels de verlichte piste af, waardoor een slangvormig spoor van licht ontstaat tegen de donkere berghelling. Dit spectakel begint meestal rond 22.00 of 23.00 uur en bouwt langzaam op naar het vuurwerk om middernacht. Het is een beeld dat je telefoon niet goed kan vastleggen, maar dat op je netvlies gebrand staat.

Na het vuurwerk gaat het feest door in de après-ski bars en dorpspleinen. In de meeste plaatsen wordt er tot in de kleine uurtjes gedanst, gezongen en geproost met Sekt (Oostenrijkse mousserende wijn) en Schnaps. De sfeer is inclusief en uitgelaten — Oostenrijkers verwelkomen bezoekers van harte in hun nieuwjaarsfeest.

Perchtenläufe en andere nieuwjaarstradities

De Oostenrijkse jaarwisseling is doordrenkt van tradities die eeuwenoud zijn. Een van de meest indrukwekkende is de Perchtenlauf, een maskeroptocht die in de periode rond kerst en nieuwjaar wordt gehouden in veel Alpenregio's.

De Perchten zijn figuren uit de Alpenfolklore die de overgang van het oude naar het nieuwe jaar symboliseren. Er zijn twee soorten: de Schönperchten (mooie Perchten), die geluk en voorspoed brengen, en de Schiachperchten (lelijke Perchten), die met angstaanjagende maskers en luid kabaal de boze geesten van het afgelopen jaar verdrijven. De maskers worden vaak met de hand gesneden uit hout en kunnen weken werk kosten.

In Salzburgerland zijn de Perchtenläufe bijzonder populair. In dorpen als Bad Gastein, Golling en Bischofshofen trekken groepen gemaskerde figuren door de straten, vergezeld door trommels, bellen en vuur. Het is een overweldigend schouwspel dat je dichter bij de oorspronkelijke alpiene cultuur brengt dan welke toeristische attractie dan ook.

Andere typische Oostenrijkse nieuwjaarstradities die je als bezoeker kunt meemaken:

1. Bleigießen — het gieten van lood (tegenwoordig tin of was) in water om de toekomst te voorspellen op basis van de vormen die ontstaan. Een populair gezelschapsspel op oudejaarsavond
2. Donauwalzer — om klokslag middernacht klinkt in heel Oostenrijk "An der schönen blauen Donau" van Johann Strauss. Iedereen danst de eerste wals van het nieuwe jaar
3. Neujahrskonzert — het beroemde Nieuwjaarsconcert van de Wiener Philharmoniker wordt in veel berghutten en hotels live op een groot scherm uitgezonden op 1 januari
4. Gelukssymbolen — Oostenrijkers geven elkaar kleine cadeautjes in de vorm van schoorsteen­vegers, klavertjes-vier, geluksvarkentjes en hoefijzers
5. Neujahrsskispringen — op 1 januari is het skispringen in Garmisch-Partenkirchen (onderdeel van het Vierschansentoernooi) een vast kijkritueel, gevolgd door de wedstrijden in Innsbruck en Bischofshofen later in de week

De beste plekken voor oud en nieuw in Salzburgerland

Salzburgerland is een van de beste regio's om oud en nieuw in de bergen te vieren. De combinatie van charmante skidorpen, sneeuwzekerheid en een rijke traditiecultuur maakt deze regio ideaal voor een onvergetelijke jaarwisseling.

Zell am See-Kaprun is de populairste keuze voor een nieuwjaarsvakantie in Salzburgerland. Het stadje aan het meer organiseert een groot Silvesterfeest op de Stadtplatz, met live muziek, eten en drinken van lokale aanbieders en een spectaculair vuurwerk boven de Zeller See. De combinatie van het meer, de verlichte oude stad en de besneeuwde Kitzsteinhorn-gletsjer op de achtergrond maakt dit tot een van de fotogeniekste plekken om het nieuwe jaar in te luiden.

In Saalbach-Hinterglemm gaat het er wat wilder aan toe. Het dorp staat bekend om zijn levendige après-ski en die reputatie wordt met oudjaar nog eens versterkt. Er worden meerdere feesten georganiseerd, van stijlvolle galadiners in de hotels tot uitbundige buitenfeesten op het dorpsplein. De fakkeltocht van de skischool is hier een van de mooiste van Oostenrijk, met soms meer dan honderd skileraren die met fakkels de berg afdalen.

Bad Gastein biedt een meer verfijnde ervaring. Dit belle-époque-kuuroord combineert grandeur met bergsportcultuur. De jaarwisseling wordt er gevierd met een elegant feest bij de waterval in het dorpscentrum, aangevuld met een vuurwerkshow die door het dal weergalmt. De thermale baden zijn op nieuwjaarsdag geopend — een perfecte manier om het nieuwe jaar te beginnen in warm, mineraalrijk water terwijl buiten de sneeuw valt.

Andere aanraders in de regio:

• Obertauern — het hoogstgelegen skistation van Salzburgerland, met gegarandeerd een witte jaarwisseling
• Flachau — een gezellig dorp in het Ski Amadé-gebied met een dorpsfeest en fakkeltocht
• Filzmoos — een klein, rustig dorp voor wie liever intiem en stil het nieuwe jaar verwelkomt

Praktische tips voor een nieuwjaarsskivakantie

Een skivakantie rond oud en nieuw is een geweldige ervaring, maar het is ook het absolute hoogseizoen. Dat betekent hogere prijzen, meer drukte en de noodzaak om vroeg te boeken. Hier zijn de belangrijkste tips om je trip soepel te laten verlopen.

Boek vroeg. Accommodatie rond kerst en nieuwjaar in populaire skidorpen is vaak al in de zomer volgeboekt. Boek minstens drie tot vier maanden van tevoren, en liever nog eerder. Veel Oostenrijkse hotels en pensionnetjes hanteren een minimumverblijf van vijf tot zeven nachten in de kerstperiode.

Reken op hogere prijzen. Hotels, skipassen en zelfs restaurantbezoeken zijn in de kerstvakantie 20 tot 40 procent duurder dan in januari of maart. Een meerdaagse skipas koop je het best online met korting. Overweeg een half pension-arrangement in je hotel om te besparen op avondeten.

Plan je skiën slim. Op 31 december zijn de pistes vaak rustiger dan op andere vakantiedagen, omdat veel mensen de ochtend gebruiken om uit te slapen of zich voor te bereiden op het avondfeest. Maak daar gebruik van: geniet van lege pistes in de ochtend en sluit rond 15.00 uur af zodat je genoeg tijd hebt om je klaar te maken voor de avond.

Kleed je warm aan voor het buitenfeest. De temperatuur kan op oudejaarsavond in de bergen flink onder nul duiken. Draag thermisch ondergoed, een goede jas, handschoenen en een muts. En neem een thermosfles met Glühwein of warme chocolademelk mee — die is op het dorpsplein om 23.30 uur je beste vriend.

Tot slot: omarm de lokale tradities. Proef de Silvesterkrapfen (gevulde donuts die speciaal rond oud en nieuw worden gebakken), dans mee op de Donauwalzer, kijk naar de Perchten als ze langskomen en wens iedereen een hartelijke "Prosit Neujahr!" Een Oostenrijkse jaarwisseling in de bergen is een ervaring die veel rijker is dan alleen vuurwerk kijken — het is een onderdompeling in eeuwenoude alpiene cultuur met een dikke laag verse sneeuw erop.