Splitboarden: freeride voor snowboarders

Wat is splitboarden en waarom is het zo populair?

Splitboarden is de snowboard-variant van skitourengaan. Je snowboard wordt in tweeën gesplitst, waardoor je twee brede ski's hebt waarmee je — met stijgvellen eronder — de berg op kunt lopen. Eenmaal boven klik je de twee helften weer aan elkaar, bind je je snowboardbindingen vast en maak je een afdaling door ongerepte poedersneeuw. Het is de ultieme manier om als snowboarder de backcountry te ontdekken.

Jarenlang waren snowboarders aangewezen op sneeuwschoenen om buiten de geprepareerde pistes te komen. Dat was traag, vermoeiend en weinig efficiënt. Splitboarden heeft dat compleet veranderd. Met een modern splitboard klim je net zo snel als een skitourer en hoef je geen concessies te doen aan de afdaling. De technologie is de afgelopen jaren enorm verbeterd, waardoor splitboards qua prestaties nauwelijks meer onderdoen voor reguliere freeride-snowboards.

De populariteit van splitboarden is de laatste jaren geëxplodeerd. Steeds meer snowboarders ontdekken dat ze niet meer afhankelijk hoeven te zijn van liften om vers terrein te bereiken. In Tirol zie je het duidelijk: waar vijf jaar geleden vrijwel alleen skiërs op skitour gingen, is nu een aanzienlijk deel van de backcountry-gebruikers snowboarder. De community groeit en daarmee ook het aanbod aan cursussen, materiaal en specifieke routes.

Voor ervaren freeriders die regelmatig buiten de piste snowboarden, is de overstap naar splitboarden een logische volgende stap. Je kent het off-piste terrein al, je hebt ervaring met variabele sneeuwcondities en je weet hoe je je in de bergen moet bewegen. Het enige nieuwe is de klimtechniek en de kennis van lawineveiligheid — en dat laatste heb je ook als off-piste snowboarder hard nodig.

De juiste uitrusting kiezen

De keuze van je splitboard-uitrusting is cruciaal. Het gaat om een serieuze investering, maar als je het goed doet, heb je er jarenlang plezier van. De markt is inmiddels volwassen genoeg om voor elk type rider het juiste materiaal te bieden.

Het splitboard zelf is de belangrijkste aanschaf. De lengte kies je iets langer dan je reguliere snowboard — je hebt meer draagkracht nodig in diepe sneeuw en meer stabiliteit op de klim. De meeste merken bieden splitboards in verschillende stijfheden: zachter voor speels freeriden, stijver voor steiler en technischer terrein.

De bindingen voor splitboarden zijn specifiek ontworpen. In klimmodus draaien ze 90 graden, zodat je voeten in de looprichting staan. In afdaalmodus staan ze in de normale snowboardstand. Er zijn twee systemen dominant op de markt: Karakoram en Spark R&D. Beide werken goed, maar het is belangrijk om ze in de winkel te testen en te voelen welk systeem het soepelst schakelt.

Verder heb je nodig:

• Stijgvellen — speciaal gesneden voor de vorm van je gesplitste board
• Splitboard-crampons — metalen stijgijzers voor ijzige passages op de klim
• Hardhell-boots of stijvere softboots — je hebt ondersteuning nodig op de klim, maar ook flex voor de afdaling
• Stokken — opvouwbaar, voor balans en voortstuwing tijdens het klimmen
• Complete lawineset — pieper, schep en sonde, net als bij skitourengaan

Een veelgemaakte fout is besparen op de bindingen. Goedkope splitboardbindingen kunnen drama opleveren: ze schakelen moeizaam, komen los op de klim of geven onvoldoende response op de afdaling. Dit is het onderdeel waar je niet op moet bezuinigen.

Wat schoeisel betreft, zijn er steeds meer snowboardboots die specifiek voor splitboarden zijn ontworpen. Ze combineren de stijfheid die je nodig hebt voor efficiënt klimmen met de flex die je wilt voor natuurlijk snowboarden. Reguliere zachte freestyle-boots zijn niet geschikt — je enkels zullen je na een uur klimmen haten.

Klimtechniek en de overstap van snowboard naar tour

Als snowboarder ben je gewend om met twee voeten op één plank te staan. Bij het klimmen met een splitboard staan je voeten plotseling naast elkaar, als bij langlaufen of skitourengaan. Die omschakeling voelt in het begin onwennig, maar de meeste snowboarders hebben de basistechniek binnen één of twee tochten onder de knie.

De basisbeweging bij het klimmen is een glijdende pas, vergelijkbaar met langlaufen. Je houdt je ski's (de twee helften van je board) op de sneeuw en schuift ze om en om naar voren. De stijgvellen aan de onderkant geven grip, zodat je niet terugglijd. Gebruik je stokken voor balans en extra voortstuwing.

Bij steilere passages maak je spitskeren: je draait aan het einde van een traverse je ski's 180 graden en gaat in de tegenovergestelde richting verder omhoog, in een soort zigzagpatroon. Dit is de techniek die de meeste oefening vraagt. Het trucje is om je gewicht goed te verdelen en niet te snel te willen draaien.

Een belangrijke tip: begin met korte, niet te steile touren. Een klimhoogteverschil van 500 tot 700 meter is voor een eerste keer meer dan genoeg. Je hebt spieren nodig die je bij het snowboarden niet gebruikt, en je conditie voor klimmen bouw je geleidelijk op. Het Stubaital en het Zillertal in Tirol hebben beide toegankelijke instaptouren die perfect zijn voor beginners.

Het moment van omschakelen — van klimmodus naar afdaalmodus — is een ritueel op zich. Je zoekt een vlak, veilig plekje, trekt je vellen eraf, klikt de twee helften aan elkaar, monteert je bindingen in afdaalstand en gespt je boots vast. De eerste keren kost dit wel tien tot vijftien minuten. Met ervaring doe je het in vijf minuten. Oefen dit thuis een paar keer, zodat je in de kou niet staat te prutsen met bevroren vingers.

De beste splitboard-gebieden in Tirol

Tirol is een paradijs voor splitboarders. De provincie heeft alles: van toegankelijke instaptouren tot meerdaagse expedities in hoogalpien terrein. De infrastructuur is uitstekend, met berghutten die als uitvalsbasis dienen en een goed netwerk van lokale gidsen die splitboarders verwelkomen.

Het Sellraintal ten westen van Innsbruck is een van de populairste gebieden voor skitourers en splitboarders in Tirol. De touren zijn gevarieerd, goed gedocumenteerd en relatief gemakkelijk bereikbaar vanuit Innsbruck. De Lampsenspitze en de Rosskogel zijn klassiekers die ook met een splitboard uitstekend te doen zijn.

Het Stubaital biedt een perfecte combinatie van splitboarden en pistesnowboarden. Je kunt een dag op de Stubaier Gletsjer doorbrengen en de volgende dag een tour maken in de omliggende bergen. De Starkenburger Hütte is een fantastische bestemming voor een overnachtingstour met een spectaculaire afdaling.

In het Kühtai, op 2020 meter het hoogstgelegen wintersportdorp van Tirol, vind je touren die direct vanuit het dorp starten. De hoogte garandeert goede sneeuw en de ligging maakt het een uitstekende uitvalsbasis. De Pirchkogel en de Sulzkogel zijn populaire doelen met belonende afdalingen door open, breed terrein.

Voor gevorderde splitboarders is het Ötztal een must. De hoge bergen rondom Sölden en Obergurgl bieden serieuze touren met afdalingen van meer dan 1500 hoogtemeters. De Wildspitze (3768 m), de hoogste berg van Tirol, is een ambitieus maar haalbaar doel voor ervaren splitboarders in het voorjaar.

Het Wipptal ten zuiden van Innsbruck is een onderschatte regio voor splitboarden. De Brennerberge bieden talloze mogelijkheden, vaak met minder drukte dan de populairdere dalen. De Sattelberg bij Gries am Brenner is een perfecte instaptour met een bescheiden klimhoogte en een fijne afdaling.

Veiligheid en lawineveiligheid voor splitboarders

Alles wat geldt voor lawineveiligheid bij skitourengaan, geldt ook voor splitboarden. Sterker nog: als snowboarder heb je een paar specifieke aandachtspunten die je moet kennen. Het lawinegevaar discrimineert niet tussen skiërs en snowboarders, maar je manier van bewegen in het terrein verschilt wel.

Als splitboarder ben je op de afdaling minder wendbaar dan een skiër. Je kunt niet zo gemakkelijk stoppen op een steile helling en je hebt meer ruimte nodig voor bochten. Dit betekent dat je bij de routekeuze kritischer moet zijn over de steilheid en het terrein. Een helling die een goede skiër nog veilig kan bevaren, kan voor een snowboarder problematisch zijn als er halverwege een traverse nodig is.

Het dragen van je lawineset verdient extra aandacht. Je pieper hoort onder je bovenste kledinglaag, aan je lichaam. Niet in je rugzak, niet in je broekzak. Je schep en sonde gaan in je rugzak, en die rugzak gaat bij de afdaling mee op je rug — leg hem nooit boven aan de helling neer terwijl je naar beneden rijdt.

Volg altijd een lawinecursus die specifiek aandacht besteedt aan splitboarden. Steeds meer aanbieders in Tirol bieden cursussen aan die gericht zijn op snowboarders. Daar leer je niet alleen de theorie over sneeuwkunde en terreinbeoordeling, maar oefen je ook de kameradenredding met je snowboarduitrusting aan. Het uitgraven van een slachtoffer met je splitboard als schep is bijvoorbeeld een techniek die je moet kennen.

Een veelgemaakte fout bij splitboarders is het niet meenemen van stokken op de afdaling. Veel boarders laten hun stokken aan de rugzak bungelen of vouwen ze op. Maar in vlak terrein of bij een traverse op de terugweg heb je stokken hard nodig om vooruit te komen. Je kunt als snowboarder niet schaatsen zoals een skiër — zonder stokken sta je stil op een vlak stuk.

Beginnen met splitboarden: een stappenplan

Wil je beginnen met splitboarden? Dan is de beste aanpak een gestructureerde opbouw. Spring niet direct in het diepe, maar volg deze stappen om veilig en met plezier de backcountry te ontdekken.

Stap 1: Bouw off-piste ervaring op. Voordat je de backcountry ingaat, moet je comfortabel zijn in variabele sneeuwcondities. Ski of board regelmatig off-piste binnen de grenzen van een beveiligd skigebied. Leer omgaan met poedersneeuw, korst, windgepakte sneeuw en steile hellingen.

Stap 2: Volg een lawinecursus. Dit is niet optioneel. Meld je aan voor minimaal een Level 1 lawinecursus. In Tirol bieden organisaties zoals de Alpenverein en diverse bergscholen deze cursussen aan, sommige specifiek voor snowboarders. Je leert sneeuwkunde, het gebruik van je veiligheidsuitrusting en de principes van routekeuze.

Stap 3: Huur of leen materiaal voor je eerste tour. Voordat je duizenden euro's investeert, is het verstandig om splitboard-uitrusting te huren en een paar touren te maken. Zo ontdek je of de sport bij je past en wat voor type board en bindingen je voorkeur hebben. Veel winkels in Tiroolse skidorpen verhuren splitboard-setups.

Stap 4: Ga mee met een gids of ervaren groep. Je eerste echte backcountry-touren maak je onder begeleiding. Een berggids kent het terrein, beoordeelt de omstandigheden en kan je klimtechniek bijschaven. In Tirol zijn er steeds meer gidsen die gespecialiseerd zijn in splitboarden en de beste plekken kennen.

Stap 5: Bouw geleidelijk op. Begin met korte touren met weinig klimhoogte en eenvoudig terrein. Verhoog langzaam de moeilijkheid naarmate je ervaring, conditie en techniek groeien. Houd een logboek bij van je touren — dat helpt je om je ontwikkeling te volgen en patronen te herkennen in de omstandigheden.

Tot slot: sluit je aan bij de splitboard-community. Online forums, lokale groepen en sociale media bieden een schat aan informatie en contacten. Andere splitboarders delen graag hun ervaringen, routes en tips. In Innsbruck en omgeving zijn er regelmatig meetups en gezamenlijke touren voor splitboarders van alle niveaus.

Splitboarden combineert het beste van snowboarden met de vrijheid van de backcountry. Het is fysiek zwaarder dan een dagje op de piste, maar de beloning — ongerepte lijnen door verse poedersneeuw, stilte in de bergen en het gevoel dat je elke bocht hebt verdiend — maakt elke druppel zweet meer dan waard.